سبط ابن الجوزي ( مترجم : محمدرضا عطائى )
163
تذكرة الخواص ( شرح حال و فضائل خاندان نبوت ) ( فارسي )
به سلامت وارد آخرت شد ، نه سنگى بالاى سنگى گذاشت و نه خشتى روى خشتى نهاد و ما پس از او راه او را پيموديم . به خدا سوگند كه من اين جامهام را به قدرى وصله كردهام كه از وصلهكنندهاش شرم مىكنم و به من گفتند آيا آن را عوض نمىكنى ؟ در پاسخ گفتم : واى بر تو ! از من دور شو كه « فعند الصّباح يحمد القوم السّرى » « 1 » يعنى به هنگام صبح شب روان را مىستايند ! » . ( 1 ) در ربيع الانوار از ابو نوار نقل شده ، مىگويد : اشعث بن قيس وارد شد ديد على ( ع ) نماز مىخواند ، با خود گفت : آيا على شب و روز پيوسته نماز مىخواند ؟ همين كه نمازش را سلام داد خطاب به اشعث ، فرمود : « اصبر على مضض الأدلاج فى السّحر * و للرّواح كذى الحاجات فى البكر لا تعجزن و لا يضجرك مطلبها * فانّما الهلك بين العجز و الضّجر انّى رأيت و فى الأيام تجربة * للصّبر عاقبة محمودة الأثر و قلّ من جدّ فى شيئى يؤمّله * فاستشعر الصّبر إلّا فاز بالظّفر « 2 » » ( 2 ) عبد الرحمن بن ابى حامد حربى به نقل از حافظ عبد الوهّاب و او از عاصم از قول حسن به نقل از على بن محمد بن بشر از ابن صفوان و او از ابو بكر عبد اللّه بن محمد قرشى معروف به ابن ابى الدّنيا از قاسم بن هاشم و او از عبد العزيز بن خطاب از قول حسن ابن على نمرى از عمرو بن يحيى به نقل از ابى اراكه مىگويد : گدايى به محضر على آمد ، او به يكى از فرزندانش فرمود : « نزد مادرت برو و بگو آن يك درهمى كه نزد توست بده » رفت و
--> ( 1 ) ضرب المثل است در مورد كسى كه مشقّت و زحمت را به اميد آسايش و راحتى تحمّل مىكند . المنجد حرف سين ذيل كلمهء سرى يسرى - م . ( 2 ) در ديوان منسوب به على ( ع ) شرح ميبدى ، خطاب به اشعث در صفّين ، با تفاوت اندكى آمده است يعنى : به رنج رفتن در تاريكى شب در هنگام سحر همچون نيازمندان در بامدادان صبر و پايدارى كن مبادا ناتوان شوى و از درخواست حاجت دلتنگ گردى زيرا هلاكت در سستى و دلتنگى است . براستى كه من دريافتهام و در روزگار به تجربه ثابت شده است كه صبر سر انجامى خوش و اثر ستودهاى دارد و كمتر كسى است كه دربارهء كار مورد علاقهاش بكوشد و صبر و پايدارى پيشه كند مگر آن كه به پيروزى نايل گردد .